İş Hijyeni

Hijyen; sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümüdür. Hijyen sözcüğü genel olarak Sağlık Kurulları ya da Sıhhi Temizlik Bilimi olarak da tanımlanır.Başka bir deyişle hijyen; sağlık bilgisi ile koruyucu hekimliği kapsayan bir bilim dalıdır.

İş Hijyeninin Amaçları

- Tüm çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hallerini en yüksek düzeye getirmek ve bu düzeyi sürdürmek,

- Çalışma ortamı ve çalışma koşullarının yol açabileceği sağlık sorunlarını ortaya koymak ve sağlığı bozabilecek her türlü etkene karşı çalışanları korumak,

- İşyerlerinde teknik korunma önlemlerinin alınması ve kişisel etkinliğin-konforun sağlanması, çalışma ortamında bulunan sağlık risklerine karşı teknik tedbirler dahil korunma tedbirlerinin alınmasıdır.

İş hijyeni ölçüm, test ve analizi: Çalışma ortamında bulunan, çalışanların sağlığını olumsuz yönde etkileyebilecek her türlü gürültü, titreşim, aydınlatma, iyonlaştırıcı olmayan radyasyon gibi fiziksel; toz, gaz, buhar gibi kimyasal ve virüs, bakteri, mantar gibi biyolojik etkenlerin nicelik ve nitelik tayininin yapılmasıdır.

İş Hijyeni Konuları

- Toksikoloji

- İş Sağlığı Standartları

-Havadan Bulaşan Hastalıklar

- İç Ortam Hava Kalitesi

- Cilt Bozuklukları

- Gürültü

- Radyasyon

- Termal Stres

- Anatomi

- Biyolojik Etmenler

- Kimyasal Etmenler

- Aydınlatma

- Kişisel Koruyucu Donanım

- Havalandırma

- Titreşim

- Numune Alma ve İzleme

Tüm iş kazaları ve meslek hastalıkları önlenebilir. Bunları önleyebilecek en önemli kişi çalışanlardır. Sağlığı ve güvenliği korumak için belirtilen kurallara eksiksiz uyulmalıdır. Kurallara isteyerek ve yeterince uyulmadığı takdirde işyeri çalışma ortamında bulunabilecek zararlı ve zehirli, gaz, toz, duman şeklindeki kimyasal maddeler çalışanları etkileyebilir. İyi bir hijyen (sağlık bilgisi) daima gereklidir. İşyerindeki lavaboları, duşları, tuvaletleri, soyunma odalarını en iyi şekilde kullanmak çalışanın sorumluluğudur. Zehirli kimyasal maddelerle, sıcakta ve kirli işlerde çalışan işçiler için iyi bir hijyen temel şarttır.

Hijyenik Olunmadığında işçiyi ve işletmeyi bekleyen tehlikeler

A) Kimyasal Tehlikeler

- Zehirli veya tahriş edici maddeler.

- Gaz, buhar, sıvı, katı, toz veya bunların karışımları.

B) Biyolojik Tehlikeler

- Bakteriler, virüsler, mantarlar, küfler, böcekler, parazitler, bitkiler, hayvanlar

C) Fiziksel Tehlikeler

- Gürültü, titreşim, ışın, sıcaklık.

D) Ergonomik Tehlikeler

- Ağır kaldırma, uygunsuz, statik duruş, yorgunluk, aşırı güç uygulama, doğrudan basınç, aşırı güç uygulama.

- Monotonluk, aşır iş yükü.

İş Hijyeni Programının Adımları

- Sağlık tehlikelerinin belirlenmesi

- Sağlık tehlikelerinin değerlendirilmesi

- Sağlık tehlikelerinin kontrolü

- Kayıt tutulması

- Çalışanların eğitimi

- Periyodik gözden geçirme.

Ortam Hijyeni

A- Kimyasal Tehlikeler

Bunlar, zehirli veya tahriş edici maddeler olup doğrudan doğruya vücuda girerler. Gazlar, buharlar, sıvılar, katılar, tozlar veya bunların karışımları vb. gibi.

B- Biyolojik Tehlikeler

Bunlar, bakteriler, virüsler, mantarlar, küfler ve protistagibi mikrobiyolojik olanlar ve böcekler, parazitler, bitkiler; ve hayvanlar gibi tehlikeler.

C- Fiziksel Tehlikelerin (Çevresel Koşulların ) Meydana Getirdiği Tehlikeler

Bunlar aşırı gürültü, titreşim, ışın saçan enerji, olağan dışı sıcaklık değişimlerine maruz kalma durumlarıdır.

D- Ergonomik Tehlikeler

- Fiziksel Stresörler (tekrarlanan hareketler, ağır kaldırma, uygunsuz veya statik duruş, yorgunluk, aşırı güç uygulama, doğrudan basınç veya aşırı güç uygulama gibi).

- Psikolojik stresörler (monotonluk, aşır iş yükü gibi).

İş Hijyeni Açısından Sağlık Riski Oluşturan Tehlikelerin Değerlendirilmesi

1) Maddenin yapısı veya zararlı etkileri

2) Maruziyet(etkisinde kalma) ağırlığı

3) Maruziyetsüresi

4) Personelin duyarlılığı & hassasiyeti hakkında düşünceler

5) Havanın kirliliğinin ölçülmesi

6) Sağlık riski oluşturan tehlikelerin kontrolü

İş Hijyeninde Ölçüm ve Kontrol Yöntemleri

Çalışanların sağlığını kontrol etmek için, üç Genel Kontrol Yöntemi uygulanabilmektedir.

1. Havayı Kirleten Kaynakları Gidermek

2. Kirli Havanın Dağılmasını Önlemek

3. İşçileri Korumak İş Hijyeni Sağlanırken Alınması Gerekli Tedbirleri Şu Şekilde Sıralayabiliriz;

1) Tesisat ve techizat değişikliği Hijyen konusunda başarı, öncelikle işyerinde veya teçhizatta meydana gelecek değişiklikleri ve havayı kirleten nedenleri saptamakla olasıdır. Techizatın ve uygulanan üretim yöntemlerinin ve tesisatın sonradan kontrolü, konunun çözümünü daha fazla güçleştirir.

2) Zehirli Olmayan veya Daha Az Zehirli Olan Maddelerin Kullanılması Çoğu zaman, üretimin niteliği ve niceliği bakımından bunu başarmak zor olmaktadır. Bu durum, değişiklik yapılmadan önce dikkatle göz önünde bulundurulmalıdır.

3) Üretim Yöntemini Değiştirme Üretim yöntemlerinin sık sık değiştirilmesi, meslek hastalıklarını meydana getiren tehlikeleri kısmen veya tamamen ortadan kaldırabilir. Genellikle, işyerindeki büyük değişikliklerde Maliyet Artışları dikkatle göz önünde bulundurulmalıdır.

4) İşyeri Düzeni İşyerinin düzenli olması, havanın toz veya dumanlarla kirlenmesini önleme bakımından hayati önem taşır. Tozların, yeniden yayılmasını önleyecek şekilde etkili vakumlu temizleyicilerin bulunması ve herhangi bir temizleme işinin, işyerinde çok az işçi bulunduğu sürelerde yapılması gerekir.

Fiziksel Etmenlere Yönelik İş Hijyeni Tedbirleri

İşyerinde termal konforu sağlamak ve sağlığa zararlı olan gaz ve tozları işyeri ortamından uzaklaştırmak için uygun bir hava akım hızı temin edilmesi gerekir.Hava akım hızı saniyede 0,3-0,5 metreyi aşmamalıdır. Çünkü daha hızlı hava akımları rahatsız edici esintiler halinde hissedilir.